Loading...
شما اینجا هستید: صفحه اصلی » مقاله‌های تخصصی

اهمیت دریای کاسپین

درياي گرگان، مازندران، گيلان يا نام بين‌المللي امروزي آن كاسپين با وسعتي در حدود 436,000 كيلومتر مربع بزرگترين درياچه روي زمين است كه 25 تا 29 متر از سطح اقيانوس‌ها پايين‌تر مي‌باشد.

اهمیت دریای کاسپین
زمين‌ساخت و پيدايش حوضه رسوبي كاسپين

درياي كاسپين، آرال و سياه در واقع در طي پالئوزوئيك و مزوزوئيك بخشي از درياي وسيع تتيس بوده‌اند.

در زمان‌هاي بعد با چين‌خوردگي‌هاي دوره ترشيري و تغيير شكل بعدي به‌ويژه در قسمت شمال‌خاوري آن، بر اثر عقب‌نشيني آب يا بالا آمدن زمين، قطعات نسبتاً بزرگ خشكي به‌وجود آمده است درحاليكه، گودال جنوبي منطقه به‌طور مداوم زير آب فرو مي‌رفته است. حوضه رسوبي كاسپين جنوبي در قسمت جنوبي خط حد فاصل مفروض بين دماغه كوالي و جزيره آپشرون واقع است و تا سواحل جنوبي ايران امتداد دارد. بخش ساحلي حوضه رسوبي كاسپين جنوبي ايران محدوده‌اي از دشت مغان در باختر تا دشت گرگان در خاور را در بر مي‌گيرد كه از جنوب به‌ كوههاي البرز محدود مي‌شود. قسمت اعظم اين حوضه با رسوبات كواترنري پوشيده شده است.

بيشتر مطالعات انجام شده توسط شركت ملي نفت ايران در سواحل جنوبي كاسپين، براساس مطالعات ژئوفيزيكي و لرزه‌نگاري بوده است. عمق بخش‌هاي مربوط به سواحل جنوب درياي كاسپين به‌طور متوسط 1000 متر است و با توجه به مطالعات ذكر شده، فاقد قشر سنگ‌هاي آذرين دروني از نوع گرانيت است و پي‌سنگ آن ظاهراً از جنس بازالت مي‌باشد. براساس نتايج لرزه‌نگاري عميق، سرعت امواج P در پي‌سنگ كاسپين جنوبي به 7-6/6 كيلومتر بر ثانيه مي‌رسد. ضخامت پوسته در پيرامون كاسپين جنوبي 45 كيلومتر و در مركز آن 30 كيلومتر و آستنوسفر در عمق 80 كيلومتري واقع است، درحاليكه در قفقاز در عمق 150-120 كيلومتري مي‌باشد. همچنين فرورفتگي كاسپين جنوبي در نقشه گراني‌سنجي بوگر يك آنومالي ثابت را نشان مي‌دهد كه به‌طرف ساحل منفي شده و سپس در كوههاي البرز آنومالي مثبت مي‌سازد.

 

كاسپين جديد (Neocaspian): واتان و ياسيني (1969) اين نام را براي نهشته‌هاي سخت نشده (به‌ويژه در چاههاي اكتشافي سواحل جنوبي كاسپين ايران) به‌كار بردند. بعدها در سال 1368 نيز همين نام براي حدود 45 متر لجن اولين چاه دريايي كاسپين ايران (متشكل از رس خاكستري متمايل به آبي با بوي متان و لايه‌هاي نازك ماسه دانه‌ريز بدون سيمان يا با سيمان ضعيف و با صدف فراوان نرم‌تنان) به‌كار برده شد.

در نهشته‌هاي ضلع جنوب‌باختري كاسپين صدف نرم‌تنان فراوان بوده، ولي در همين نهشته‌ها به ضخامت 30 متر در خاور كاسپين، به‌ندرت صدف نرم‌تنان يافت مي‌شود.

واقعيت‌هاي زمين‌شناسي (به‌نظر نگارنده) نشان مي‌دهد كه حوضه كاسپين از نظر ويژگي‌هاي نفت و گاز از بخش ايراني شروع مي‌شود و سمت شمالي آن غني مي‌شود. اگر نگاهي اجمالي از حاشيه باختري تا حاشيه خاوري بخش‌هاي جنوبي به اين دريا بيافكنيم به درستي اين ادعا، بيشتر پي مي‌بريم.

در دشت مغان در قسمت ايران تاكنون نفت قابل توجهي اكتشاف نشده است ولي در دشت مغان آذربايجان نفت اكتشاف شده و به‌سمت شمال بر ميزان ميدان‌هاي نفتي افزوده مي‌شود.

در محور آستارا تا بندرانزلي هرچند اكتشاف گسترده‌اي انجام نشده ولي ميدان‌هاي نفتي كه در اكتشافات مقدماتي انجام گرفت نتايج خيلي رضايت‌بخشي حاصل نشده است. در قسمت خاور دريا محور قائم‌شهر- بندر تركمن تا شمال گرگان نيز تاكنون نتايج رضايت‌بخشي به‌دست نيامده است (يا نگارنده بي‌اطلاع است).

در حوضه خاوري درياي كاسپين كه حوضه قديمي نسبت به پيرامون دريا است،‌ يعني حوضه كپه‌داغ نيز از جنوب به‌سمت شمال بر غناي ذخاير نفت و گاز افزوده مي‌شود چنانكه ما خود در شمال زمين حوضه كپه‌داغ ميدان گازي خانگيران را داريم اما در كشور تركمنستان ذخاير بسيار قابل توجهي از نفت و گاز در حوضه كپه‌داغ دارد.


نظرات

 


  • Здравствуйте! В интернете активно действует мошенник Алекс Жаркий. Он от имени уважаемых в рунете предпринимателей завлекает на свой автовебинар людей /в основном п&#

ارسال نظر